Sarcoïden

Sarcoïd is de meest voorkomende huid tumor bij het paard. Over de oorzaak van het ontstaan van sarcoïden is niet veel bekend, maar er wordt gedacht dat er mogelijk een virale aandoening aan ten grondslag ligt.
Sarcoïden worden onderverdeeld naar gelang de uiterlijke kenmerken:

  • Nodulair – knobbelvormig
  • Fibroblastisch – verdikte huid; bindweefselcel type
  • Verruceus – wratachtig
  • Occult/plat – kale platte plek
  • Gemengde – een combinatie van bovengenoemde soorten
  • Kwaadaardig – komt zelden voor; meerdere huidverdikkingen.
    Afbeelding Afbeelding
    Occult Sarcoid op de hals Fibroblastisch sarcoid op het oog

     

    Afbeelding Verruceus sarcoïd

 

Behandeling

Behandeling van sarcoïden is moeilijk en is afhankelijk van type en locatie van het sarcoïd. Er zijn een aantal behandelingsmethoden beschikbaar en het beste is om na veterinaire evaluatie van het sarcoid tot een passend behandelvoorstel te komen.

Een afspraak ter beoordeling van sarcoïden kan altijd gemaakt worden. Tijdens dit consult wordt het sarcoïd geëvalueerd en wordt een behandeling voorgesteld en besproken. Afhankelijk van de locatie, grootte en type sarcoïd zijn de meest gangbare behandelingsmethoden:

 

  • Cryochirugie – bevriezing met vloeibare stikstof
  • Cisplatine – chemotherapie met cytostaticum
  • BCG – immunotherapie met vaccin tegen een mycobacterium
  • AW4 – chemotherapie met cytostaticum
  • Zalven – Acyclovir zalf

Deze behandelingen kunnen eventueel gecombineerd worden met chirurgie. Afhankelijk van de behandeling die voorgesteld wordt kan het zeer kostenbesparend zijn als meerdere paarden op dezelfde dag behandeld kunnen worden.

 

Melanomen

Een melanoom is een huidaandoening, het is een tumor in of op de huid die bij mensen en dieren voorkomt. De tumor bestaat uit melanocyten, dit zijn pigmentcellen die pigmentkorrels maken. Het pigment van deze korrels wordt melanine genoemd. De melanocyten dragen via uitlopers de pigmentkorrels over aan de keratinocyten, dit zijn de cellen waaruit de opperhuid is opgebouwd. Hier geven de melanocyten melanosomen af, waardoor er een bruinachtige plekje op de huid ontstaat. Bij mensen komen melanomen vaak voor in de vorm van een moedervlek. 

 

Hoe vaak komen melanomen voor?
Meestal zijn melanomen goedaardig en komen ze voor op plaatsen die dun behaard zijn, zoals rond de anus, aan de oogleden, achter en onder de oren, op de benen en rond de geslachtsdelen. Verder komt deze huidaandoening voornamelijk voor bij paarden met weinig pigment. Voorbeelden hiervan zijn witte, grijze of bonte paarden, maar ook veranderlijke schimmels. Reden hiervoor is dat schimmels meer melanocyten in de huid hebben. Ook produceren schimmels het zwarte melanine-pigment niet meer. Ongeveer 80% van de paarden met een schimmelkleur ontwikkelt melanomen. Bepaalde rassen zoals, Lippizaners, Arabieren en Engels volbloeden lijken gevoeliger voor de aandoening. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat deze rassen veel schimmelkleurige paarden hebben. Melanomen kunnen ook bij paarden voorkomen die een andere kleur hebben dan schimmel of bont, maar de kans is kleiner. De aandoening komt zelden voor bij paarden die jonger zijn dan zes jaar, vaak ontstaan melanomen op een leeftijd van acht jaar en ouder.  
Goed- of kwaadaardig?
Vaak zijn de tumoren bij paarden met weinig pigment goedaardig, ondanks dat kunnen ze wel voor problemen zorgen. Paarden die bijvoorbeeld melanomen rond de anus hebben kunnen problemen krijgen met het mesten, hierdoor is het weghalen van het melanoom noodzakelijk. Melanomen bij paarden met veel pigment zijn vaker kwaadaardig. De tumoren ontstaan vaak als kleine bruinachtige tot zwarte knobbels en in tegenstelling tot goedaardige melanomen, groeien deze. Soms groeien de tumoren door de huid naar boven waarbij de huid die er op ligt kan gaan ontsteken. Kwaadaardige melanomen zaaien veel sneller uit dan goedaardige melanomen. Om erachter te komen of een melanoom kwaad- of goedaardig is worden er soms een punctie gedaan waarbij enkele cellen uit het melanoom gezogen waarna deze onder een microscoop worden bekeken.
Verschillende soorten melanomen
Melanomen zijn onderverdeeld in meerdere groepen. Deze verdeling is gemaakt op basis van de plaats van voorkomen, schadelijkheid en leeftijd waarop het voorkomt. Bij de mensen zijn er ongeveer 11 groepen melanomen waarvan er vijf de meest belangrijke zijn. Bij paarden zijn er 4 groepen bekend, waarvan 2 erg op elkaar lijken. Hieronder een opsomming ervan:

  • Melanocytaire nevi (melanocytoma): Deze vorm komt zelden voor. Het wordt vooral gezien bij veulens en jonge paarden en komt zowel bij grijze paarden als bij paarden met een andere vachtkleur voor. Melanocytaire nevi ontwikkelen zich vaak op plaatsen zoals de benen, de nek en de romp.
  • Dermale melanomen: Bij de dermale melanomen bevinden zich één of twee tumoren op plaatsen zoals de lip, het ooglid en achter de kaakronding ter hoogte van de speekselklieren. Deze melanomen komen vooral voor bij volwassen grijze en schimmelachtige paarden. Bij jongere paarden met grotere tumoren, vooral op de benen, lijkt het dat deze regelmatiger uitzaaien. Het wegsnijden van deze vorm van melanomen geeft meestal een goed resultaat. 
  • Dermale melanomatosis: Er kan van Dermale melanomatosis gesproken worden wanneer er in elkaar vervloeiende massa’s van dermale melanomen voorkomen. Dermale melanomatosis ontwikkelt zich op enkele plaatsen, bijvoorbeeld onder de staart. Deze vorm komt voornamelijk voor bij oudere (ouder dan 15 jaar) veranderlijke schimmels en zaait vaak uit. Een volledige chirurgische verwijdering is hierdoor vaak onmogelijk. Dermale melanomatosis melanomen zijn moeilijk te onderscheiden van dermale melanomen. Het verschil tussen beide zit hem in het aantal en de plaats van voorkomen.
  • Anaplastische maligne melanomen: Deze vorm treedt vooral op bij niet-grijze paarden. Meestal betreft het paarden ouder dan 20 jaar. Deze tumoren zijn zeer agressief en zaaien gemakkelijk uit. De tumorcellen kunnen zich namelijk verspreiden via bloedvaten en via de lymfebanen doorgaan naar de lokale lymfeknopen.

Veel voorkomende behandelingsmethoden
Wanneer een paard geen last ondervindt van de melanomen wordt er vaak niks aan de melanoom gedaan. Voornamelijk omdat het voorkomt dat wanneer melanomen worden weggesneden ze na verloop van tijd soms terug groeien. Het wegsnijden van melanomen wordt het meeste toegepast. Andere behandelingsmethoden die gebruikt worden, zijn het bevriezen van melanomen. Hierbij wordt het melanoom bevroren met vloeibare stikstof en daarna zelf van de huid afvalt, zoals bij het verwijderen van een wrat bij mensen. Ook worden en behandelingsmethoden toegepast met chemotherapie en cimetidine (een maagzuurremmer). Beide behandelingsvormen geven soms een positief effect op het verkleinen en verwijderen van melanomen, maar worden maar zelden toegepast vanwege te weinig betrouwbaar bewijs. Er is nog geen behandelingsmethoden gevonden die alle vormen van melanomen helpt genezen.