Botoedeem

MRI diagnose: botoedeem zonder direct zichtbare oorzaak

Botoedeem is het uittreden van vocht in het bot. Dit is vergelijkbaar met het zwellen/dikker worden van weefsel na bijvoorbeeld een stomp. Dit is ook het uittreden van vocht in de weefsels. Botoedeem is zeer pijnlijk door de druk die er ontstaat in het bot. Paarden kunnen bijna “op 3 benen” lopen.

Botoedeem is iets wat alleen met MRI waargenomen kan worden, hiervoor wordt een speciale sequentie gemaakt, de zgn STIR (Short Tau Inversion Recovery). MRI is nl een techniek die kijkt naar de hoeveelheid water in weefsels en is superieur in het vaststellen van afwijkingen in de hoeveelheid water in alle weefsels. Het is dus een diagnose die eigenlijk pas gesteld kan worden als er MRI-onderzoek heeft plaatsgevonden. De juiste keuze voor de juiste therapie bij botoedeem kan alleen dan gemaakt worden.

Botoedeem kan meerdere oorzaken hebben. Het kan voorkomen met een directe oorzaak, zoals een fractuur/ botbreuk. Of naar aanleiding van een ontsteking, zoals bij deze nageltred. Maar het kan ook voorkomen zonder dat er een directe oorzaak zichtbaar is. Dit kan zijn bij trauma zoals een harde landing, het verstopt raken van bloedvaten in het bot waardoor er een hoge druk in de vaten ontstaat of een ontsteking die via het bloed komt.

     
 Hoefbeenfractuur. Links de lichte plek in de hoefbeenstak toont het botoedeem, rechts is de fractuur goed zichtbaar op de andere sequentie.


Botoedeem in het straalbeen tgv van een ontsteking door nageltred. Ook de diepe buigpees is wit gekleurd door de ontsteking.


Botoedeem is een ernstige laesie. Omdat het ontstaan kan zijn door trauma kan het bot verzwakt zijn door allemaal kleine botscheurtjes (microfissuren) die in het bot aanwezig zijn. Ook kan de hoge druk door het vocht het bot verzwakken en gevoeliger maken voor botbreuken. Het is daarom heel belangrijk dat de paarden in onze MRI staand onderzocht worden alleen met een sedatie. Het paard hoeft dus niet liggend onder algehele narcose, wat ernstige risico’s op botbreuken met zich meeneemt als het paard opstaat als het wakker wordt.
Als het probleem botoedeem langere tijd bestaat en niet behandeld wordt/ kan worden dan kan het botweefsel gaan afsterven en ontstaat er botnecrose.


Het paard staat met het rechter voorbeen in de MRI. Een assistente houdt het paard vast en zorgt dat het paard optimaal gesedeerd blijft.


Enkele voorbeelden:
Paard wordt aangeboden met ernstige kreupelheid vanuit de kogel. Geen afwijkingen op röntgenfoto’s zichtbaar. Er is een MRI onderzoek in onze staande-MRI uitgevoerd (X). Er is botoedeem zichtbaar in het onderste deel van de pijp en bovenste deel van het kootbeen. Er was sterke verdenking op trauma met kleine botscheurtjes en het paard is in een dik verband op stal gezet. Bij controle 2 weken later was er op de röntgenfoto wel veranderingen aan het kootbeen zichtbaar die wijzen op een scheurtje in het bot. Maar gelukkig had dit paard volledige rust gehad door de MRI-diagnose, waardoor het scheurtje geen breuk was geworden. Het paard is volledig hersteld.


Voorbeeld 1: Botoedeem in onderste deel pijp en in bovenste deel kootbeen.


Een ander paard wordt ook aangeboden op de kliniek met ernstige kreupelheid. Dit paard was kreupel uit de ondervoet. Röntgenfoto’s gaven geen uitsluitsel.
Aansluitend is het MRI-onderzoek uitgevoerd in onze staande MRI. Er was botoedeem aanwezig in het straalbeen zonder zichtbare oorzaak. Het botoedeem kan in dit geval door trauma komen, maar een verstoorde doorbloeding is ook mogelijk. Als therapie is het paard op verend beslag (zool met siliconen) met een full-roller gezet dat zorgt voor goed afrollen van de voet. Het paard is ook behandeld met “Tildren ®” dat de botomzetting stimuleert. Het paard heeft een aantal maanden gerevalideerd en is weer op het oude niveau gekomen.

 
Voorbeeld 2: botoedeem in straalbeen.

Een ander voorbeeld is een paard dat kreupel aan een achterbeen was. Hier kwam de kreupelheid uit het kootgewricht. Maar ook nu geen afwijkingen op de röntgenfoto. Met MRI-onderzoek kon er botoedeem in het onderste deel van de pijp worden waargenomen, midden in het bot, bij de “kam” die daar loopt.

 
Voorbeeld 3: botoedeem in onderste deel pijp, in het midden.


Als therapie is hier ook gekozen voor Tildren, het werkt n.l. op de botomzetting, maar ook op de doorbloeding in bot. Omdat de pijnlijkheid uit het gewricht kwam hebben we het gewricht ook met IRAP behandeld. Dit is een ontstekingsremmend middel, gemaakt van het eigen bloed van het paard (dus geen doping!). Dit heeft een ontstekingsremmende werking op het gewricht maar ook op het bot naast het gewricht. Ook dit paard is op rust gegaan en daarna gerevalideerd. Ook dit paard is volledig hersteld.

Deze en andere casussen zijn gepresenteerd door radiologe drs Natascha de Heer op het internationale congres “ de Voorjaarsdagen” met de titel: ”Bone edema/ bone necrosis as MRI diagnosis: location, presentation and therapy in a summary of cases.”